Bağlaşımcılık Kuramı
Bağlaşımcılık Kuramı (Connectionism Theory), Amerikalı psikolog Edward Lee Thorndike tarafından geliştirilmiş bir öğrenme kuramıdır. Thorndike, öğrenmenin deneme-yanılma yoluyla gerçekleştiğini savunmuş ve öğrenmenin bağlantıların kurulmasıyla oluştuğunu belirtmiştir. Bağlaşımcılık kuramı, öğrenme sürecini açıklarken, organizmanın çevresindeki uyaranlarla, belirli bir tepki arasındaki ilişkilere dayanır.
Bağlaşımcılık Kuramı’nın Temel İlkeleri:
Thorndike'ın bağlaşımcılık kuramı, öğrenmenin organizmaların çevresel uyarıcılara verdiği tepkilerle başladığını ve bu tepkilerin başarılı olma durumuna göre güçlendiğini ifade eder. Temel ilkeler şunlardır:
1. Deneme-Yanılma Öğrenmesi (Trial and Error Learning)
-
Thorndike'a göre, öğrenme süreci genellikle deneme-yanılma yoluyla gerçekleşir. Organizma, bir sorunu çözmeye çalışırken farklı tepkilerde bulunur ve hangi tepkinin başarılı olduğunu keşfeder.
-
Örnek: Bir kedi kafeste bir düğmeyi bulmaya çalışıyor. Kedi, çeşitli yollarla düğmeye ulaşmaya çalışır. Başarılı bir yol bulduğunda, bu davranış güçlenir ve tekrarlandığında daha hızlı yapılır.
2. Bağlantı (S-R Connection)
-
Bağlaşımcılık, öğrenmenin uyaran (S) ve tepki (R) arasındaki bağlantı ile gerçekleştiğini savunur. Öğrenme, organizmanın çevresindeki uyaranlar ile verdiği tepki arasındaki bağlantıların güçlenmesiyle olur. Eğer bir tepki, uyaran ile bir sonuç verir ve başarılı olursa, tepki güçlenir.
-
Örnek: Bir köpek, zil sesi duyduğunda yemek verildiğini öğrenirse, zil sesi ve yemek arasındaki bağlantı güçlenir. Köpek, zil sesini duyduğunda salya akıtmaya başlar.
3. Etki Kanunu (Law of Effect)
-
Thorndike’ın en önemli ilkelerinden biri, Etki Kanunu'dur. Bu kanuna göre, bir davranışın sonucunda olumlu bir sonuç elde edildiyse, bu davranışın tekrarlanma olasılığı artar. Olumsuz bir sonuç elde edilirse, bu davranışın tekrarlanma olasılığı azalır.
-
Örnek: Eğer bir öğrenci doğru cevabı verdiğinde öğretmeni tarafından ödüllendirilirse, öğrenci bu davranışı tekrar eder. Ancak yanlış cevaptan sonra bir ceza verilirse, öğrenci bu davranışı tekrar etme olasılığını düşürür.
4. Alışkanlık Kanunu (Law of Habit)
-
Alışkanlık kanunu, organizmaların belirli uyaranlara karşı geliştirdiği alışkanlıkların, çevreyle olan etkileşimde pekişerek güçlendiğini belirtir. Eğer bir organizma, belirli bir uyaran karşısında tekrarlanan bir tepki verirse, bu tepki alışkanlık haline gelir.
-
Örnek: Bir öğrenci, her sabah kalktıktan sonra kitap okumaya başlıyorsa, bu alışkanlık zamanla güçlenir ve öğrenci bu davranışı düzenli hale getirebilir.
5. Hazırlık Kanunu (Law of Readiness)
-
Thorndike’ın hazırlık kanununa göre, bir organizma belirli bir davranışa hazırsa, o davranışın yapılması daha kolay olur. Eğer organizma bir davranışı yapmaya hazır değilse, bu davranışın yapılması zorlaşır.
-
Örnek: Bir çocuk, yeni bir beceri öğrenmeye hazırsa, öğrenme süreci hızlı ve etkili olur. Ancak çocuk hazır değilse, öğrenme süreci yavaşlar ve çaba gerektirir.
6. İlişkilendirme (Association)
-
Thorndike'a göre, bir organizma bir uyaranla tepki arasında bağlantı kurduğunda, bu bağlantı öğrenmeyi sağlar. Zamanla, aynı uyaran tekrarlandığında, organizma aynı tepkiyi verir. Bu da öğrenmenin temelini oluşturur.
Bağlaşımcılığın Öğrenmeye Etkisi:
-
Etkili Tepkilerin Pekiştirilmesi: Bağlaşımcılık, öğrenme sürecinde etkili ve doğru tepkilerin pekiştirilmesinin önemini vurgular. Bu, organizmanın doğru ve etkili davranışları öğrenmesini sağlar.
-
Öğrenme Süreci ve Zaman: Bağlaşımcılık, öğrenmenin zamanla gelişen bir süreç olduğunu belirtir. Bir organizma, sürekli deneme ve yanılma yaparak öğrenir, ancak bu süreç zaman içinde pekişir.
-
Uygulama Alanları: Bağlaşımcılık, günümüzde birçok eğitim yönteminde, özellikle davranışsal eğitim ve davranış değiştirme yaklaşımlarında kullanılır. Çocukların doğru davranışları öğrenmesi, yanlış davranışların düzeltilmesi gibi süreçlerde bu kuramdan faydalanılır.
Thorndike’ın Bağlaşımcılık Kuramının Eğitimdeki Yeri:
-
Öğrenme ve Pekiştirme: Thorndike'ın kuramı, eğitimin temelinde doğru pekiştirmeyi ve başarılı sonuçlar için uygun stratejiler geliştirmeyi savunur. Öğretmenler, öğrencilerin doğru tepkiyi vermesini teşvik etmek için pekiştirme kullanır.
-
Davranışın Güçlendirilmesi: Bir öğrencinin doğru cevabını ödüllendirmek, o öğrencinin bu davranışı gelecekte tekrar etme olasılığını arttırır. Bu da öğrencinin öğrenme sürecini hızlandırır.
Sonuç:
Edward Thorndike'ın Bağlaşımcılık Kuramı, öğrenme süreçlerinin temelini atarak, uyaran-tepki bağlantılarını vurgular. Deneme-yanılma, etki kanunu, ve hazırlık kanunu gibi ilkeler, öğrenmenin nasıl oluştuğuna dair önemli açıklamalar sunar. Bu kuram, özellikle davranışçı psikoloji ve eğitim psikolojisi alanlarında etkili olmuştur.
Yorumlar
Yorum Gönder