Kişilik Gelişimi - Freud - Topografik Kuram
Kişilik Gelişimi ve Freud’un Topografik Kuramı
Sigmund Freud, kişilik gelişimi üzerine geliştirdiği teorilerle psikoloji tarihinde önemli bir yere sahiptir. Freud’un kişilik teorilerinin temelinde bilinç, bilinçaltı ve pre-bilinç kavramları yer alır. Freud’un kişilik gelişimiyle ilgili en önemli kuramlarından biri Topografik Kuramdır. Bu kuram, insan zihninin yapısını, bireylerin kişiliklerinin nasıl şekillendiğini anlamaya yönelik bir model sunar.
Freud'un Topografik Kuramı Nedir?
Freud, zihnin yapısını anlamak için topografik kuramı geliştirmiştir. Topografik kuram, zihnin üç temel bölümünden bahseder:
-
Bilinç (Conscious)
-
Bilinçaltı (Unconscious)
-
Pre-bilinç (Preconscious)
Bu üç bölümü anlamak, Freud'un kişilik gelişimiyle ilgili teorisinin temelini anlamamıza yardımcı olur.
1. Bilinç (Conscious)
-
Bilinç, bireyin farkında olduğu düşünceler, hisler, duygular ve anlık algılardır. Bilinçli zihinde kişi, çevresiyle aktif olarak etkileşimde bulunur.
-
Bilinçli düşünceler, o anda farkında olduğumuz düşünceler olup kişiyi çevresine karşı yönlendirir.
Örneğin: Şu anda düşündüğünüz ya da konuştuğunuz bir şey, bilinçli zihninizin ürünüdür. Aynı şekilde, yediğiniz bir yemeği bilinçli olarak tatmak, farkındalık düzeyindedir.
2. Pre-Bilinç (Preconscious)
-
Pre-bilinç, farkında olmadığınız ancak gerektiğinde erişilebilen bilgilere sahip olan zihinsel bir bölümdür. Bu alan, farkında olmadığınız ama hatırlamak istediğiniz bilgilerin depolandığı yerdir.
-
Pre-bilinç, bilinçli zihne geçebilecek düşünceleri barındırır. Kişi, pre-bilinçteki bilgilere daha kolay erişebilir, ancak bunlar anlık olarak farkında olunmazlar.
Örneğin: Adınızı hatırlamanız gerektiğinde, bilinçli düşüncelerinizle onu hatırlarsınız. Ancak şu anda adınızı bilincinizde düşünmüyorsunuz; bu bilgi pre-bilinçte depoludur.
3. Bilinçaltı (Unconscious)
-
Bilinçaltı, Freud’un kişilik kuramının en önemli ve karmaşık kısmıdır. Freud’a göre, bilinçaltı, bireyin farkında olmadığı, ancak kişiliğini etkileyen, bastırılmış duygular, anılar, istekler ve travmaların bulunduğu bir alandır.
-
Bilinçaltı, bireyin geçmişte yaşadığı travmatik olayları ve bastırılmış duyguları barındırır. Bu içsel dinamikler bilinçli düşüncelerden farklı olarak, bireyi doğrudan etkilemez ancak davranışlar ve kararlar üzerinde büyük bir etkisi olabilir.
Örneğin: Bir çocukluk travması, kişi büyüdükçe bilinçli farkındalık seviyesinde olmayabilir, fakat kişi ilişkilerinde ya da sosyal durumlarda bu travmadan kaynaklanan korku ya da endişeleri bilinçli olarak hissedebilir.
Freud’a Göre Kişilik Gelişimi ve Dinamikler
Freud’a göre, insanın kişiliği ve zihinsel yapısı, zaman içinde bilinçaltı süreçlerin etkileşimiyle şekillenir. Freud, kişiliği ve zihinsel yapıyı daha ayrıntılı olarak açıklamak için Topografik Kurama ek olarak Yapısal Kuramı da geliştirmiştir. Ancak, sadece Topografik Kuram üzerinden kişilik gelişimini ele alacak olursak, şu noktalar öne çıkar:
-
Bilinçaltının Rolü:
-
Bilinçaltı, bireyin kişiliğinde önemli bir rol oynar çünkü burada saklanan istekler, dürtüler ve anılar, bireyin günlük yaşamındaki tutumlarını ve davranışlarını bilinçli olarak yönlendirebilir. Freud, bilinçaltının davranışların önemli bir belirleyicisi olduğunu öne sürer.
-
-
Bastırma Mekanizması:
-
Freud’a göre, birey, rahatsız edici düşünceler ve anıları bastırma yoluyla bilinçaltına iter. Bu bastırılmış içerikler, bireyin kişiliği üzerinde büyük bir etkiye sahiptir, çünkü kişi bu bastırılmış içeriklere ilişkin bilinçli farkındalığa sahip olmasa da, bu içerikler bilinçaltında aktif bir şekilde yer alır.
-
-
Çocukluk Döneminin Önemi:
-
Freud, kişilik gelişiminde erken çocukluk döneminin kritik bir rol oynadığını vurgular. Bilinçaltında yer alan çok sayıda anı ve yaşantı, çocuklukta yaşanır ve bu dönem, kişinin ilerideki kişilik yapısının temellerini atar. Çocuklukta yaşanan travmalar, kişiler arası ilişkilerde ya da gelecekteki davranışlarda etkili olabilir.
-
Topografik Kuramın Kişilik Gelişimine Etkisi
Freud’un Topografik Kuramı, kişiliğin gelişiminde üç ana zihin katmanının önemli olduğunu vurgular. Bu kuramda, bilinçaltının çok derin ve bazen erişilmesi zor bir alan olduğu düşünülür. Bu nedenle kişiliğin evrimi, daha çok bilinçaltı içeriklerinin zamanla bilinç düzeyine çıkması veya içsel çatışmaların çözülmesiyle şekillenir.
Sonuç:
Freud'un Topografik Kuramı, kişilik gelişiminde zihnin bilinçli ve bilinçaltı süreçlerinin nasıl birbirleriyle etkileşime girdiğini anlamamıza yardımcı olur. Bu kurama göre, bireylerin kişilikleri, hem farkında oldukları hem de farkında olmadıkları içsel süreçlerin bir sonucu olarak şekillenir. Freud'un kuramı, kişiliğin karmaşık yapısını ve bireylerin yaşam boyunca nasıl şekillendiğini açıklamada önemli bir temel sunar.
Yorumlar
Yorum Gönder